جدیدترین و بروزترین سایت فیلم و سریال

میزگرد وضعیت آرشیو تصویر‌های دفاع مقدس/۲ و پایانی یک سرباز فرهنگی را از دست دادیم که می‌توانست سردار فرهنگی باشد/ شگفتی «میشل ستبون» از تصویر‌های دفاع مقدس

یکشنبه ۳۱ تیر ۱۳۹۷

به گفته خبرنگار تجسمی خبرنامه فارس، هر سال با فرا رسیدن هفته دفاع مقدس، اماکن و فضاهای عمومی کشورمان به تصاویر شهدا و حماسه هشت سال دفاع مقدس مزین می‌شود. تصاویری که بیانگر سادگی، خلوص و ازخودگذشتگی رزمندگان هست و مفاهیمی عمیق را در کوتاهترین شکل ممکن منتقل می‌کند. اما این تصاویر چند سالی هست که تکراری شده و کمتر تصویر‌های متفاوت و جدیدی از دفاع مقدس در نمادهای شهری و حتی فضای مجازی مشاهده می‌کنیم. ایراد از کجاست؟ آیا آرشیوی از این تصاویر ـ‌‌‌در اندازه و کیفیت بالا‌ـ موجود نیست تا در مناسبت‌ها بتوان به آن متوسل شد و به کمک آن زوایای جدیدی از دفاع مقدس را به جامعه معرفی کرد؟

یکی از اصلی‌ترین منابع در این زمینه «انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس» هست که بیش از یک میلیون فریم نگاتیو در گنجینه آن وجود دارد. درباره وظایف انجمن، وضعیت آرشیو تصویر‌های دفاع مقدس و ضرورت حفظ آن با سیدعباس میرهاشمی مدیر انجمن و علی فریدونی عکاس دفاع مقدس و عضو انجمن گفت‌وگو کردیم.

به گفته میرهاشمی، انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس بیش از یک میلیون فریم تصویر از ۵۰۰ عکاس را ساماندهی کرده و در گنجینه خود فراهم آورده هست. برای بالارفتن عمر نگاتیوها، آن‌ها در زونکن‌ها و پوشه‌های «فری‌اسید» و در دما و رطوبت تقریباً ثابت  نگهداری می‌کنند. روی تصویر‌های اسکن‌شده قبل از آرشیو هم ممکن هست ساعت‌ها کار شود تا خط و خش موجود در آن‌ها ترمیم و رفع شود.

بخش دوم و پایانی این نشست در پی می‌آید.

 

 

* در دانشگاه‌های کشور معمولاً تصویر عکاسان مشهور خارجی تجزیه و تحلیل و تدریس می‌شود و کمتر درباره تصویر‌های بومی صحبت می‌شود. این امر می‌تواند چند دلیل داشته باشد، از جمله اینکه عکاس برند -که مجموعه کارهایش هم نقد شده باشد- نداریم. نظر شما چیست؟

فریدونی: متأسفانه این سؤال بارها مطرح شده و این انتقاد را خود عکاسان هم دارند که با گذشت بیش از سه دهه از انقلاب و دفاع مقدس، چرا نباید از مجموعه تصویر‌های آنها در آموزش دانشگاهی بهره گرفت؟ متأسفانه ما همیشه دنبال لقمه آماده هستیم و این زحمت را به خودمان نمی‌دهیم که بنشینیم کار پژوهشی و کارشناسی انجام دهیم و به جای خرج کردن از عکاسان جنگ جهانی دوم، از داشته‌های خودمان استفاده کنیم.

عکاسی جنگ ما با عکاسی جنگ دنیا متفاوت هست، چون نگاه یک عکاس ایرانی در آنها مشهود هست و تقلیدی نیست

ضمن اینکه عکاسی جنگ ما با عکاسی جنگ دنیا متفاوت هست، چون نگاه یک عکاس ایرانی در آنها مشهود هست و تقلیدی نیست. حال که امکان حضور دانشجویان و پژوهشگران در انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس وجود دارد و می‌توانند دسترسی به آرشیو داشته باشند، چرا نباید چنین کار جدی انجام گیرد؟ جالب هست بدانید در برخی ورکشاپ‌ها که برگزار می‌کنیم، جوانان از ما انتقاد می‌کند که چرا تا الان نباید این واقعیت‌های جنگ را می‌دیدیم؛ متأسفانه خیلی از فریم‌های ما هنوز دیده نشده‌ هست!

میرهاشمی: می‌پرسید چرا تصویر‌های بومی تدریس نمی‌شود. من از شما می‌پرسم ما چقدر کتاب تصویر از انقلاب و دفاع مقدس داریم؟ خیلی کم! چرا؟ چون متولیان فرهنگی ما کم‌کار هستند و البته خودمان را هم مستثنی نمی‌کنم و شاید کم‌کاری کرده باشیم. وقتی اثری دیده نشود، مورد توجه قرار نگیرد و نقد نشود، طبیعتاً جایگاهی هم پیدا نمی‌کند. وقتی اثری روی دیوارهای گالری‌ها و موزه‌ها و صفحات کتاب‌ها می‌رود، پس برای مثال‌زدن نمونه خوبی هست؛ کاری که در کشورهای اروپایی رخ می‌دهد اما اینجا کمتر چنین مواردی داریم.

برخی اوقات حوزه فرهنگ ذیل سیاست تعریف می‌شود و این اشکالی بزرگ هست

چرا باید کتاب آقای فریدونی پس از گذشت بیش از دو دهه از جنگ، تازه چاپ شود! چرا آقای محمد صیاد یا آقای بهرام محمدی‌فرد کتابی نباید داشته باشند؟ یا مثلاً کاظم اخوان -که طوفانی در عکاسی محسوب می‌شود و صاحب یک نگاه وحشی هست که در مدت کوتاهی تصویر‌های فوق‌العاده گرفته هست- چرا جوانان ما نباید او و تصویر هایش را بشناسند. مقصر آن جوان نیست که ندیده بلکه ما هستیم که ارائه نکرده‌ایم! متأسفانه برخی اوقات حوزه فرهنگ ما ذیل سیاست تعریف شده و این مهمترین اشکالی هست که بنده در این قضیه می‌بینم.

«میشل ستبون» می‌گفت من تصویر‌های ایران را دنبال می‌کنم اما چرا هیچ وقت تصویر‌های دفاع مقدس را ندیدم؟

وقتی کتاب تصویر‌های انقلاب آقای «میشل ستبون» را چاپ کردیم، در همین انجمن نشسته بود و کتاب تصویر‌های آقای فریدونی و سیاف‌زاده را دید گفت، من تصویر‌های ایران را دنبال می‌کنم اما چرا هیچ وقت اینها را ندیدم؟ چرا عکاسان ایرانی خارج از ایران هم اینها را ارائه نمی‌دهند؟! بعد خودش گفت می‌دانم چرا؛ چون اگر این تصویر‌ها دیده شود، جا برای بقیه شاید تنگ شود!

این نشان‌دهنده این هست که داشته‌هایمان قابل قبول هست، اما نمودی نداریم و برای نمودار کردن و بیان درست این داشته‌ها، تلاشی نشده هست.

* خب چرا خود انجمن برخی از این داشته‌ها را با کیفیت مناسب در فضای مجازی ارائه نمی‌دهد تا وقتی یک بنر یا المان شهری می‌خواهد طراحی شود، تصویر‌های آن تکراری و بی‌کیفیت نباشد؟ گنجینه موجود هست اما چرا ارائه نمی‌شود و دسترسی به آن سخت هست؟

میرهاشمی: ما یک حلقه از زنجیره هستیم ضمن اینکه این آثار برای ما نیست بلکه مالک دارد و بر اساس توافقی که با مالک آثار می‌کیم، آثار را ارائه می‌دهیم.

آن زمان یک سرباز فرهنگی را از دست دادیم که می‌توانست یک سردار فرهنگی باشد!

ضربه سنگینی از برخی نواحی دارد به فرهنگ و خبر وارد می‌شود. مثلاً ما عکاسی داریم که سال ۶۱ تصویر‌هایی گرفته که وقتی آن را می‌بینیم می‌گوییم عکاس آن الان باید بزرگترین عکاس دنیا باشد! اما چون زندگی‌اش از آن طریق نچرخیده، رها کرده و به دنبال گرفتاری خودش رفته هست. ما با ایجاد نکردن یک چرخه مناسب برای زندگی او و گذران حداقلی اموراتش، آن زمان یک سرباز فرهنگی را از دست دادیم که می‌توانست یک سردار فرهنگی باشد!

ما اگر عادت کنیم هر عکسی را رایگان در اختیار مردم قرار دهیم از یک جهت خیلی خوب هست ولی اگر باید به فکر چرخه زندگی عکاس آن هم باشیم تا او را از دست ندهیم. 

* نمی‌توانید یک سایت آنلاین فروش تصویر مانند شاتراستاک، استاک فوتر و گتی ایمیج و … راه‌‌اندازی کنید؟ هم کمک به اقتصاد هنر باشد هم تصویر خوب در دسترس قرار گیرد.

میرهاشمی: باید همین‌طور باشد اما همه کارها از عهده ما برنمی‌آید، نیاز به یک عزم ملی دارد. آثار جنگ و انقلاب دارد از بین می‌رود، باید اول به حفظ آنها فکر کنیم چون اول باید تصویر باشد تا بعد بتوان از آن استفاده کرد. ضمن اینکه صاحبان آثار هم در حال پیر شدن هستند و ممکن هست دچار فراموشی شوند یا خدای ناکرده آنها را از دست بدهیم.

فاجعه هست وقتی بدانیم تعداد کتاب‌های چاپ شده تصویر انقلاب به تعداد انگشتان یک دست هم نمی‌رسد

آنقدر در حوزه تصویر انقلاب و دفاع مقدس کم کار شده که فاجعه هست وقتی بدانیم تعداد کتاب‌های چاپ شده تصویر انقلاب به تعداد انگشتان یک دست هم نمی‌رسد.

پس اولویت و انرژی و منابع ما باید اول برای جمع‌آوری و حفظ تصویر‌ها مصرف شود. وگرنه ما هم به خودمان نقد داریم که هنوز برنامه جستجویمان کار نمی‌‌‌کند یا اینکه چرا هنوز به آثار دوران بعد از جنگ نپرداخته‌ایم، در صورتی که واقعاً نیاز هست چون چند سال بعد با یک خلاء مواجه می‌شویم. خطری که عکاسی امروز را تهدید می‌کند بیشتر از دیروز هست، چون از عکاسی آنالوگ یک چیزی مانده اما آسیب‌پذیری عکاسی دیجیتال خیلی بیشتر هست.

* اگر شخصی آمد و چند فریم تصویر خواست و حاضر به پرداخت هزینه بود، آیا در اختیار او می‌گذارید؟

میرهاشمی: اگر کسی آمد و خواست و ما ندادیم، اعلام کند!

البته این را در نظر بگیرید که صاحبان تصویر‌ها اشخاص دیگری هستند و هر کاری که می‌کنیم بر اساس توافق با مالک هست. پس اگر اسکن سایز بزرگ عکسی را نداشتیم (بنا به خواسته مالک) متقاضی را به مالک ارجاع می‌دهیم.

 

انتهای پیام/