فاز سوم پروژه ملی دستیار هوش مصنوعی دستگاهها آغاز شد
آغاز فاز سوم پروژه ملی «دستیار هوش مصنوعی دستگاهها»؛ توسعه در ۱۴۰۵
معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری اعلام کرد فاز سوم پروژه ملی دستیار هوش مصنوعی دستگاهها به صورت رسمی کلید خورد. حسین افشین، معاون علمی رئیسجمهور، با تأکید بر اینکه تاکنون ۱۵ دستیار هوش مصنوعی برای وزارتخانههای کلیدی طراحی شده، گفت توسعه این پروژه در سال ۱۴۰۵ نیز تداوم خواهد یافت.
جزئیات اجرایی: ۱۵ دستیار هوش مصنوعی و تقسیم کار دانشگاهی
بر اساس گزارشهای رسمی، پروژه ملی دستیار هوش مصنوعی دستگاهها از اردیبهشت ۱۴۰۴ برای دستگاههای اجرایی کلیدی کشور آغاز شده است. هدف این طرح، توسعه دستیارهای هوش مصنوعی تخصصی برای هر وزارتخانه است که با تحلیل انبوه دادههای حوزه مربوطه، به فرآیند تصمیمسازی مدیران ارشد کمک کند.
حسین افشین در تشریح تقسیم کار میان دانشگاهها اعلام کرد:
- دانشگاه تهران: متولی توسعه دستیار هوش مصنوعی وزارت نفت
- دانشگاه صنعتی امیرکبیر: مسئول وزارت راه و شهرسازی
- دانشگاه صنعتی اصفهان: عهدهدار توسعه دستیار وزارت صنعت، معدن و تجارت
- دانشگاه شیراز: برای وزارت جهاد کشاورزی
- دانشگاه تربیت مدرس: برای سازمان محیط زیست
- دانشگاه الزهرا: توسعه دستیار وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
ساختار چهارفازی پروژه: از بارگذاری قوانین تا مدلسازی تصمیمها
پروژه ملی دستیار هوش مصنوعی در چهار فاز اصلی تعریف شده است:
- فاز نخست: بارگذاری قوانین، آییننامهها و دستورالعملها در سامانه برای بررسی تطابق تصمیمات با الزامات قانونی
- فاز دوم: یکپارچهسازی دادههای روزمره وزارتخانهها
- فاز سوم: پیشبینی و مدلسازی تصمیمسازی (همین فاز در حال اجرا)
- فاز چهارم: صحتسنجی نهایی و بهینهسازی مستمر سیستم
بر اساس برنامه زمانبندی، مرحله اول فاز نخست تا خرداد، فاز دوم تا مهر، فاز سوم تا دیماه و مرحله نهایی تا پایان سال ۱۴۰۴ اجرا خواهد شد.
تأکید بر بومیسازی: استفاده اجباری از مدلهای زبانی فارسی
یکی از محورهای کلیدی این پروژه، توسعه مدلهای زبانی بزرگ (LLM) فارسی و ایرانی است. معاون علمی رئیسجمهور تأکید کرده است که دانشگاهها موظف به استفاده از مدلهای زبانی بومی هستند و به مراکزی که به سراغ مدلهای غیربومی رفتهاند، تذکر داده شده است.
این رویکرد نه تنها به افزایش دقت پردازش زبان فارسی در سیستمهای هوش مصنوعی میانجامد، بلکه از نظر امنیت دادههای حساس دولتی نیز دارای اهمیت راهبردی است.
بودجهبندی و چشمانداز: سرمایهگذاری ۱۵ میلیارد تومانی برای هر وزارتخانه
برآوردها نشان میدهد بودجه طراحی دستیار هوش مصنوعی برای هر وزارتخانه در مجموع فازهای پروژه، بین ۱۳ تا ۱۵ میلیارد تومان است. در مواردی که یک دانشگاه مسئول توسعه دستیار برای دو وزارتخانه باشد، اعتباری حدود ۳۰ میلیارد تومان در نظر گرفته شده است.
حسین افشین در مورد چشمانداز پروژه گفت: «هدف غایی ما صرفاً اجرای پروژه نبود، بلکه مهم این بود که ادبیات و کاربرد هوش مصنوعی در بدنه وزارتخانهها و دستگاههای کشور آغاز شود که خوشبختانه شروع موفقی داشتهایم.»
تحلیل: تحول دیجیتال حکمرانی با هوش مصنوعی ایرانی
آغاز فاز سوم پروژه ملی دستیار هوش مصنوعی دستگاهها نشاندهنده بلوغ نسبی اکوسیستم فناوری کشور در حوزه هوش مصنوعی کاربردی است. این پروژه چند دستاورد کلیدی میتواند داشته باشد:
۱. تصمیمسازی دادهمحور: کاهش تصمیمات سلیقهای و افزایش شفافیت در حکمرانی
۲. افزایش بهرهوری: پردازش سریعتر دادههای عظیم وزارتخانهها
۳. توسعه فناوری بومی: تقویت شرکتهای دانشبنیان و دانشگاهها در حوزه هوش مصنوعی
۴. ایجاد بانک اطلاعاتی یکپارچه: یکسانسازی و استانداردسازی دادههای پراکنده دولتی
چالشهای پیشرو: از یکپارچهسازی دادهها تا مقاومت در برابر تغییر
با این حال، پروژه ملی دستیار هوش مصنوعی با چالشهایی نیز مواجه است:
- کیفیت و یکپارچگی دادههای ورودی در وزارتخانههای مختلف
- مقاومت فرهنگی در برابر سیستمهای هوش مصنوعی در بدنه бюрокراتیک
- حفظ امنیت سایبری دادههای حساس دولتی
- تضمین پایداری و به روزرسانی مستمر سیستمهای توسعهیافته
آینده پروژه: گامی به سوی دولت هوشمند
با آغاز فاز سوم پروژه ملی دستیار هوش مصنوعی دستگاهها، ایران گام بلندی به سوی تحقق دولت هوشمند برداشته است. موفقیت این پروژه میتواند الگویی برای سایر کشورهای منطقه در بومیسازی فناوریهای پیشرفته و کاربرد آن در بهبود حکمرانی باشد.
نکته حائز اهمیت، تأکید مسئولان بر توسعه مدلهای زبانی فارسی است که میتواند به ایجاد مزیت رقابتی برای شرکتهای ایرانی در بازار جهانی هوش مصنوعی بینجامد. ادامه این مسیر نیازمند حمایت مالی مستمر، همکاری بیندستگاهی و بهرهگیری از تجربیات بینالمللی است.
نیما مهدوی، یکی از خبرنگاران پرتلاش و خوشفکر تیم خبری است که با نگاهی تازه به مسائل، به پوشش رویدادهای روز میپردازد. او با تخصص در حوزههای فرهنگی و هنری، همواره سعی دارد تا با گزارشهای جذاب و تحلیلهای خلاقانه، ابعاد پنهان یک خبر را به مخاطبان نشان دهد.
