تأمین آب کشور تا ۱۲ بهمن به کمتر از ۵۰ درصد محدود ماند
آخرین آمار بارندگیها در سال آبی؛ تأمین آب کشور زیر ۵۰ درصد باقی ماند
بر اساس تازهترین دادههای هواشناسی، میانگین بارشهای کشور در سال آبی جاری (از اول مهر تا ۱۲ بهمن) تنها ۴۴.۹۹ درصد از نیاز آبی را تأمین کرده است. این رقم نشان میدهد که تأمین آب کشور زیر ۵۰ درصد باقی مانده و کمآبی در بسیاری از مناطق تداوم دارد. در حالی که بارشهای فصل جاری به طور میانگین ۱.۱ درصد نسبت به بلندمدت افزایش نشان میدهد، این رشد ناچیز نتوانسته کمبودهای جدی در استانهای پرمصرف و پرآبخیر را جبران کند.
تحلیل آماری: افزایش ناچیز بارش در برابر کاهش دمای نسبی
بررسی دادههای دما و بارش از ابتدای سال آبی تا ۱۲ بهمن ۱۴۰۴، یک وضعیت پیچیده اقلیمی را نشان میدهد:
- میانگین دمای کشور نسبت به بلندمدت ۰.۹ درجه سانتیگراد افزایش داشته، اما در بازه کوتاهمدت (هفت روز گذشته) و ماه جاری کاهش خفیف دما ثبت شده است.
- بارش تجمعی کشور ۱۰۵.۷ میلیمتر بوده که نسبت به بلندمدت ۱.۱ درصد افزایش نشان میدهد.
- با این حال، تأمین آب کشور تا این تاریخ فقط ۴۴.۹۹ درصد گزارش شده که حاکی از شکاف عمیق بین بارش و نیاز آبی است.
پراکنش نامتوازن بارش: استانهای غربی در فقر، استانهای شرقی در رفاه نسبی
نکته کلیدی در تحلیل بارشها، توزیع کاملاً نامتوازن جغرافیایی آن است. استانهای غربی و شمال غرب که عموماً جزو مناطق پربارش کشور محسوب میشوند، امسال با کمبودهای شدیدی مواجه شدهاند:
- گیلان با کمبود ۱۵۶.۸ میلیمتری نسبت به میانگین بلندمدت، در صدر استانهای دچار افت بارش قرار دارد.
- لرستان (کمبود ۱۴۹.۹ میلیمتر) و چهارمحال و بختیاری (کمبود ۱۳۱ میلیمتر) وضعیت مشابهی دارند.
- استانهای کلیدی مازندران، البرز، تهران، مرکزی و همدان همگی کمبودی بین ۵۰ تا ۱۰۰ میلیمتری را تجربه کردهاند.
در مقابل، برخی استانهای عمدتاً خشک و نیمهخشک شرقی و جنوب شرقی، بارشهایی بیشتر از نرمال دریافت کردهاند:
- هرمزگان با مازاد ۱۳۰.۷ میلیمتری
- کرمان با مازاد ۴۶.۸ میلیمتری
- سیستان و بلوچستان با مازاد ۲۰.۵ میلیمتری
این آمار نشان میدهد الگوی بارشها تغییر کرده و استانهای سنتیآبخیر، امسال سهم کمتری دریافت کردهاند.
پیامدهای هشداردهنده: ادامه تنش آبی در سال پیشرو
ثبت تأمین آب کشور زیر ۵۰ درصد تا این مرحله از سال آبی، زنگ خطر جدی برای ماههای پیشرو است. این وضعیت میتواند پیامدهای زیر را داشته باشد:
۱. فشار مضاعف بر منابع آبی زیرزمینی: با کمبود آب سطحی، برداشت از چاهها افزایش خواهد یافت که موجب افت بیشتر سفرههای آب زیرزمینی و فرونشست زمین میشود.
۲. چالش در تأمین آب شرب و کشاورزی: استانهای پرجمعیت و کشاورزخیز غرب و شمال غرب کشور با محدودیت مواجه خواهند شد.
۳. کاهش تولید نیروگاههای برق آبی: کاهش ذخایر سدها میتواند برق تولیدی این نیروگاهها را تحت تأثیر قرار دهد.
راهکارهای فوری و بلندمدت: از مدیریت مصرف تا اصلاح الگوی کشت
با توجه به تداوم روند تأمین آب کشور زیر ۵۰ درصد، اقدامات زیر ضروری به نظر میرسد:
- اجرای جدی طرحهای مدیریت تقاضا و کاهش مصرف در بخشهای خانگی، صنعتی و به ویژه کشاورزی.
- تسریع در اجرای پروژههای آبخیزداری و آبخوانداری برای افزایش نفوذ آب باران در مناطق پربارش.
- بازنگری در الگوی کشت و توسعه کشاورزی گلخانهای در مناطق با تنش آبی بالا.
- تقویت سیستمهای پایش و پیشبینی خشکسالی برای تصمیمگیری بهموقع.
جمعبندی: سال آبی دشوار در پیش است
آمارهای رسمی تأیید میکنند که اگرچه میانگین کشوری بارش اندکی افزایش یافته، اما تأمین آب کشور زیر ۵۰ درصد باقی مانده و توزیع نامتوازن بارشها، بحران را در مناطق حیاتی کشور تشدید کرده است. این وضعیت نیازمند مدیریت هوشمندانه منابع آب، هماهنگی بیناستانی و مشارکت عمومی برای گذر از سال آبی دشوار پیشرو است. بدون اقدام عاجل، تبعات اجتماعی و اقتصادی کمآبی میتواند جدی باشد.
نیما مهدوی، یکی از خبرنگاران پرتلاش و خوشفکر تیم خبری است که با نگاهی تازه به مسائل، به پوشش رویدادهای روز میپردازد. او با تخصص در حوزههای فرهنگی و هنری، همواره سعی دارد تا با گزارشهای جذاب و تحلیلهای خلاقانه، ابعاد پنهان یک خبر را به مخاطبان نشان دهد.
