مرکز آمار تغییرات قیمتی گروه‌های خوراکی در شهریور را منتشر کرد؛ گزارشی که نشان می‌دهد نوسان شدید در سبزیجات و میوه‌های فصلی همراه با افزایش ملموس قیمت پروتئین‌ها و تخم‌مرغ، فشار معیشتی خانوارها را بالا برده است. این موج قیمتی الگوی فصلی را تشدید کرده و سازوکار تأمین، توزیع و ذخیره‌سازی را زیر ذره‌بین می‌برد.
اقلامی که بیشترین جهش را داشتند
طبق گزارش، بیشترین افزایش ماهانه در شهریور به گروه میوه و سبزیجات تعلق گرفت؛ موارد شاخص عبارتند از:
- میوه و خشکبار: هندوانه با رشد ۶۳.۵ درصد، خربزه ۲۹.۸ درصد، پرتقال ۱۳.۲ درصد؛ انار با کاهش ۱۳ درصد تنها کالایی بود که افت قابل‌توجه داشت.
- سبزی و محصولات کشاورزی: خیار ۳۴.۴ درصد، قارچ ۲۸.۷ درصد، سیب‌زمینی ۹.۹ درصد. در میان پروتئین‌ها نیز گوشت گاو یا گوساله ۱۱.۴ درصد و مرغ ماشینی ۱۱.۲ درصد افزایش یافتند؛ تخم‌مرغ ماشینی با ۹.۴ درصد رشد یکی دیگر از اقلام برجسته بود.
ریشه‌های محتمل افزایش‌ها
چند عامل تراز این تغییرات را توضیح می‌دهد:
- فصلی‌بودن تولید میوه و سبزی و نوسان عرضه محلی؛
- مشکلات زنجیره تأمین شامل هزینه‌های بالای حمل‌ونقل، کمبود ذخیره‌سازی سرد و اختلالات منطقه‌ای هوا یا آفات؛
- افزایش هزینه نهاده‌های کشاورزی و خوراک دام که فشار بر قیمت گوشت و تخم‌مرغ می‌گذارد؛
- تقاضای فصلی یا محلی و تأخیر در عرضه به بازار که باعث جهش موقت قیمت می‌شود.
پیامدها برای خانوارها و توصیه‌های کاربردی
افزایش چشمگیر قیمت اقلام پرمصرف به‌ویژه در سبد پایین‌درآمدان، کاهش قدرت خرید و تغییر الگوی مصرف را به دنبال دارد. برای کاهش اثرات کوتاه‌مدت و میان‌مدت می‌توان روی این اقدامات تمرکز کرد:
- تقویت ظرفیت‌های نگهداری و سردخانه‌ای و راه‌اندازی بازارچه‌های مستقیم از تولیدکننده به مصرف‌کننده برای کاهش واسطه‌گری؛
- برنامه‌ریزی حمایتی هدفمند نقدی یا کالا برای خانوارهای کم‌درآمد و توسعه راهکارهای کشاورزی دقیق برای بهینه‌سازی هزینه‌های تولید.
نوسان شهریور یادآور این است که کنترل قیمت خوراکی‌ها فراتر از سیاست‌های پولی و حمایتی نیازمند هماهنگی عملی بین وزارتخانه‌های کشاورزی، صمت، جهاد، سازمان‌های محلی و بخش خصوصی است تا زنجیره‌ای کارآمد، پایدار و منصفانه برای تأمین غذای خانوارها شکل بگیرد.
نیما مهدوی، یکی از خبرنگاران پرتلاش و خوش‌فکر تیم خبری است که با نگاهی تازه به مسائل، به پوشش رویدادهای روز می‌پردازد. او با تخصص در حوزه‌های فرهنگی و هنری، همواره سعی دارد تا با گزارش‌های جذاب و تحلیل‌های خلاقانه، ابعاد پنهان یک خبر را به مخاطبان نشان دهد.
